Odżywianie pełni istotną rolę w fizjologicznej regulacji uczucia głodu i sytości, ale także pokrywa potrzeby emocjonalne człowieka. Rosnąca liczba negatywnych zachowań żywieniowych często jest odpowiedzią na codzienny stres, negatywne emocje oraz nowoczesny model piękna kreowany przez media, gdzie szczupła sylwetka jest wyznacznikiem atrakcyjności.

 

Stres jest złożonym zjawiskiem fizjologicznym i stanowi bezpośredni skutek oddziaływania bodźców zewnętrznych zwanych stresorami na organizm ludzki. Zależność pomiędzy stresem a negatywnymi zachowaniami żywieniowymi można rozpatrywać na dwóch płaszczyznach – fizjologicznej oraz psychologicznej.

 

Fizjologiczna koncepcja relacji stres – zachowania żywieniowe

Jak donoszą australijscy badacze Torres i Nowson, wzrost bądź redukcja spożywania pokarmu w sytuacji stresowej zależy od rodzaju stresora i aktywowanego układu nerwowego, a dokładniej właściwej osi stresu.

 

W przypadku stresu krótkotrwałego aktywowana jest oś układ współczulny – rdzeń nadnerczy. Współczulny układ nerwowy odpowiada za reakcję walki lub ucieczki. W pierwszych sekundach działania stresora pobudza on nadnercza do wydzielania adrenaliny i noradrenaliny.

 

Następstwem tego jest m.in. odpływ krwi z narządów do mięśni oraz obniżona aktywność układu pokarmowego, czego skutkiem jest odruch powstrzymywania się od jedzenia. Stres chroniczny wywołuje natomiast aktywację osi podwzgórze – przysadka – kora nadnerczy (układ HPA).

 

W tym przypadku działanie stresora powoduje, że podwzgórze pobudza przysadkę, wydzielając hormon o nazwie kortykoliberyna (CRH). Przedni płat przysadki pod wpływem CRH powoduje uwolnienie hormonu ACTH, który z kolei wywołuje reakcje prowadzące do wydzielenia do krwi glikokortykoidów. Kortykoliberyna (CRH) poza ogólną regulacją reakcji stresowej hamuje apetyt, a glikokortykoidy oraz beta – endorfiny go pobudzają. Jest to zjawisko ujemnego sprzężenia zwrotnego.

 

Istotą do zrozumienia całego procesu jest czas oddziaływania stresora. Efekty CRH widoczne są w organizmie po kilku sekundach, podczas gdy wpływ działania glikokortykoidów ujawnia się od kilku minut do kilku godzin. Po zdarzeniu stresowym organizm w kilka sekund pozbywa się CRH z krwiobiegu, ale usuwanie glikokortykoidów trwa godzinami. To wtedy mózg rozpoczyna proces uzupełniania zapasów energii, glikokortykoidy stymulują łaknienie, w konsekwencji czego sięgamy po jedzenie. Poddawanie się chronicznemu stresowi sprawia, że w naszym ciele nieustannie jest uwalniana i usuwana kortykoliberyna (CRH) a glikokortykoidy utrzymują się na wysokim poziomie. W praktyce proces ten prowadzi do przemieszczania się i gromadzenia tkanki tłuszczowej, stymuluje wzrost apetytu, a tym samym przyczynia się do wzrostu masy ciała

 

Psychologiczny aspekt relacji stres – zachowania żywieniowe

Relację stres – zachowania żywieniowe w kontekście psychologicznym można analizować w odniesieniu do sposobów radzenia sobie ze stresem.

 

Sytuacje stresowe zagrażają dobremu samopoczuciu, dlatego człowiek dąży do zminimalizowania uczucia napięcia, wykorzystując dostępne mu sposoby. Zwiększona potrzeba jedzenia często staje się sposobem radzenia sobie ze stresem. Zachowania żywieniowe, uwarunkowane negatywnymi emocjami, przestają być jedynie odpowiedzią na odczucie głodu.

 

Doświadczenie stresu może być czynnikiem wywołującym potrzebę jedzenia. Jedzenie ze względu na swoją dostępność staje się prostym sposobem redukcji napięcia psychowegetatywnego. Może stanowić metodę radzenia sobie z trudnymi sytuacjami poprzez odwracanie uwagi od źródła problemu czy kompensować przeżywane trudności.

 

W obliczu stresu u niektórych osób zauważany jest proces zajadania problemów, podczas gdy inni ograniczają przyjmowanie pokarmu. Ostatnie badania wykazują, że osoby nieustannie kontrolujące swoją wagę, w odpowiedzi na ciężki stan emocjonalny jedzą więcej, podczas gdy osoby nie stosujące żadnych ograniczeń w stanach napięcia jedzą mniej. Według dr Paula Lattimore z Uniwersytetu w Liverpool, eksperta w dziedzinie zachowań żywieniowych, osoby nieustannie kontrolujące swoją wagę oraz prowadzące diety restrykcyjne zużywają tak dużo energii na oszukiwanie naturalnych sygnałów biologicznych, że pozostaje im tylko niewielka rezerwa zapasów energetycznych, których mogą użyć w walce z sytuacjami stresowymi. Dlatego w sytuacjach wysokiego napięcia osoby te tracą kontrolę i spożywają większą ilość pokarmu.

 

Najlepszym sposobem kontroli masy ciała nie jest zatem stosowanie rygorów dietetycznych, a dostarczanie organizmowi umiarkowanych ilości pokarmów niskokalorycznych, zawierających źródła witamin, szczególnie warzyw i owoców.

 

Sytuacje stresowe są w obecnych czasach nieodłącznym atrybutem życia człowieka, a pojęcie stresu na stałe zagościło w języku potocznym. Bardzo często niemożność osiągnięcia celu ze względu na nierealistyczne oczekiwania (np. uzyskanie ideału szczupłej sylwetki, promowanej przez mass media) wiąże się z odbieraniem danej sytuacji jako czynnika stresującego. Zachowania żywieniowe są nie tylko odpowiedzią na odczucie głodu, ale często są uwarunkowane negatywnymi emocjami. Niezwykle istotne wydaje się zatem wypracowanie indywidualnych metod zaradczych, które w sytuacji stresu będą wykorzystywane i które pomogą zniwelować jego źródło.

 

Autor:

mgr inż Justyna Sopata biotechnolog farmaceutyczny absolwentka Politechniki Wrocławskiej

 

Wpływ stresu na zachowania żywieniowe

20 listopada 2020
20 listopada 2020
Nie musisz być wojowniczką, która kroczy od zwycięstwa do zwycięstwa. Do szczupłej sylwetki dojdziesz też w inny sposób. Poznaj zasady, które wg zasad psychodietetyki, pozwolą Ci skutecznie schudnąć.Gdyby zaufać internetowym
20 listopada 2020
Każdy zdaje sobie sprawę, że cukier w dużych ilościach znajduje się w słodyczach, deserach i napojach. Należy go unikać ze względu na ryzyko nadwagi i problemów zdrowotnych. Co jednak z
20 listopada 2020
Orzechy są najbardziej wartościowe ze wszystkich bakalii. Co prawda mają dużo tłuszczu i kalorii, ale są to korzystne dla zdrowia nienasycone kwasy tłuszczowe, zmniejszające ryzyko chorób serca. Orzechy mają wiele
20 listopada 2020
Przez długi okres to tłuszcze były uważane za głównego sprawcę otyłości. Od pewnego czasu coraz większą popularnością cieszy się jednak koncepcja, że są za to odpowiedzialne węglowodany. My zachowujemy w
20 listopada 2020
Korzyści zdrowotne związane z regularnym spożywaniem warzyw są szeroko propagowane. Badania wskazują, że ich konsumpcja wpływa prozdrowotnie. Warzywa są bogate w polifenole, flawonoidy, witaminy oraz makro- i mikroelementy. Ponadto zawierają
20 listopada 2020
Nasiona chia (szałwia hiszpańska) oprócz tego, że są cennym źródłem witamin i składników mineralnych, zawierają sporą dawkę błonnika, który w połączeniu z owsianką pomaga regulować pracę jelit Wszystkie doskonale wiemy,
20 listopada 2020
W trakcie wysiłku głównym źródłem energii dla Twojego organizmu są węglowodany oraz tłuszcze dostarczone wraz z pożywieniem bądź czerpane ze zgromadzonych rezerw w tkance tłuszczowej oraz pod postacią glikogenu w
20 listopada 2020
Picie odpowiedniej ilości wody sprzyja utracie wagi. Dzięki temu pobudzamy metabolizm, organizm zaczyna więc działać szybciej i sprawniej. Woda jest niezbędna do prawidłowej pracy mózgu i innych narządów. Pomaga oczyszczać
20 listopada 2020
Moda na dbanie o siebie, zgrabne i szczupłe ciało czy zdrowe jedzenie osiągnęła ostatnimi czasy apogeum. Na każdym kroku jesteśmy bombardowani propozycjami treningów, wysportowanymi sylwetkami, przepisami na pyszne, a jednocześnie
20 listopada 2020
Z tym problemem zmaga się duża część społeczeństwa, która na własną rękę próbuje zrzucić „kilka kilogramów”. Dlaczego takie postępowanie nie jest skuteczne? Jakie szkody może wyrządzić w naszym organizmie? Nasz

Nowe artykuły

KONTAKT

OFERTA

co zjeść przed treningiem oraz po treningu?
Gabinet psychodietetyki Piła zapraszamy na nasz facebook
Holistic Dietetyk z Piły zapraszamy na nasz instagram
Psychodietetyk w Pile pomoc w żywieniu, suplementacji, odżywianiu

Copyright 2020 holistic.net.pl | k-projekty.pl

64-920 Piła

ul. Podchorążych 1

tel. +48 515 187 815

e-mail: gabinet@holistic.net.pl

KONTAKT

MENU

Gabinet Psychodietetyki  to miejsce, w którym znajdziesz profesjonalną pomoc w problemach związanych z odżywianiem. Psychodietetyk pełni rolę doradcy żywieniowego, ale też wykorzystuje wiedzę psychologiczną.

O FIRMIE

Pomoc dietetyczna w Pile